Даваа гариг 2019/10/14
Доллар 0.00
Улаанбаатар8C
НУУЦ, ХУДАЛ, ХУУРАМЧ МЭДЭЭЛЛИЙН ГАЙ2019-10-07 14:19 GMT+8 | 68 удаа ГОВИЙН ГАЙХАМШИГТ ЗУРГААГ ТА МЭДЭХ ҮҮ?2019-10-07 13:22 GMT+8 | 492 удаа МОНГОЛ ХҮҮХДҮҮД 3 ДАХЬ УДААГАА АЗИ ТИВИЙН АВАРГА БОЛЛОО2019-10-07 08:01 GMT+8 | 260 удаа СЭВРЭЙ СУМЫН МЯНГАТ МАЛЧИД 10 ӨРХ, 5 БАЙГУУЛЛАГЫГ МАЛЖУУЛЖЭЭ2019-10-05 11:57 GMT+8 | 356 удаа НЭГ БАЙГУУЛЛАГА- НЭГ САНААЧИЛГА АЯН ӨРНӨЖ БАЙНА2019-10-05 11:49 GMT+8 | 232 удаа EQ БА МЭДРЭМЖ2019-10-03 15:00 GMT+8 | 200 удаа БАЯЛГИЙН САН 2050 ОНД2019-10-03 09:31 GMT+8 | 236 удаа ШИНЭЭР 1000 ӨРХ БАЙНГЫН ТОГ ЦАХИЛГААНТАЙ БОЛНО2019-09-17 12:11 GMT+8 | 328 удаа ХУУЧИРСАН ШУГАМ СҮЛЖЭЭГ СОЛЬЖ БАЙНА2019-09-17 11:15 GMT+8 | 204 удаа НҮХЭН ЖОРЛОНГОО ӨӨРЧЛӨХӨД БАГА ХҮҮТЭЙ ЗЭЭЛ ОЛГОЖ БАЙНА2019-09-16 15:46 GMT+8 | 664 удаа ӨСВӨРИЙН ТАМИРЧИД 55 МЕДАЛЬ ХҮРТЖЭЭ2019-09-16 15:15 GMT+8 | 436 удаа ШИНЭЭР ГАЗАР ЭЗЭМШИХ ӨРГӨДӨЛ АВЧ ЭХЭЛЛЭЭ2019-09-13 18:43 GMT+8 | 4168 удаа БОЛОВСРОЛЫН БАЙГУУЛЛАГУУДАД УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ ХЯНАЛТ ШАЛГАЛТ ХИЙГДЭЖ БАЙНА.2019-09-13 18:31 GMT+8 | 360 удаа ЗӨГИЙ ОЛЗОО  ГЭРТЭЭ АВЧИРДАГ ШИГ........2019-09-09 00:37 GMT+8 | 1024 удаа 5 ТӨРӨЛД ДЭЛХИЙН РЕКОРДЫГ ЭВДЭЖ ГАЙХАМШИГТ АМЖИЛТЫН ЭЗЭН БОЛЛОО2019-09-06 12:27 GMT+8 | 1256 удаа Б.БУДЖАРГАЛ ШИЛДЭГ 5 ТАМИРЧНЫ НЭГ БОЛЛОО2019-09-03 21:41 GMT+8 | 756 удаа Ц.РАДНАА 15 ЖИЛ ХАДГАЛАГДСАН РЕКОРДЫГ ШИНЭЧИЛЛЭЭ2019-09-03 18:23 GMT+8 | 2428 удаа 700 ГАРУЙ САЯ ТӨГРӨГИЙН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ ХИЙЖЭЭ2019-08-30 19:05 GMT+8 | 428 удаа МИНИЙ ААВ ТЭЭВЭРЧИН УРАЛДААН ДҮНГЭЭ ГАРГАЛАА2019-08-30 18:30 GMT+8 | 472 удаа ЗҮҮН САЙХАНЫ БҮХ ГУДАМЖ ГЭРЭЛТҮҮЛЭГТЭЙ БОЛНО2019-08-29 11:00 GMT+8 | 856 удаа Аймгийн хэмжээнд бүх бог малыг ариутгана2019-08-29 00:24 GMT+8 | 352 удаа Булаг сүүжийн уурхайн үйл ажиллагааг нь зогсоож нөхөн сэргээлт хийх үүрэг өглөө2019-08-28 23:46 GMT+8 | 696 удаа 21 МЭРГЭЖЛЭЭР ЭЛСЭЛТ АВЧ БАЙНА2019-08-19 23:00 GMT+8 | 872 удаа ИНЖЕНЕРИЙН ХИЙЦ 19 ХУДАГ ШИНЭЭР ГАРГАЖЭЭ2019-08-19 20:19 GMT+8 | 380 удаа Цагаан хад удахгүй тог цахилгаантай болно2019-08-19 19:49 GMT+8 | 556 удаа ЗАЛУУ БАГШ НАР ЧУУЛЖ БАЙНА2019-08-19 16:32 GMT+8 | 468 удаа Ли-гийн мэдэлд очсон Буурын хяр, Аягачийн тойром2019-08-19 13:31 GMT+8 | 3228 удаа Говийн баян бүрдэд Хятад компани олборлолт явуулж, эсэргүүцсэн малчин АМИА ХОРЛОНО гэж мэдэгдлээ2019-07-31 15:30 GMT+8 | 676 удаа МУСТА Б.ЦЭРЭН ОЧИР: ТЭШИНХЭН ЖОНЖУУЛЖ ЯВНА" ГОВИЙН ХҮМҮҮСИЙН СЭТГЭЛД ХҮРСЭН ДУУ2019-07-10 22:45 GMT+8 | 876 удаа АХМАДУУДЫН ХӨНГӨЛӨЛТТЭЙ ҮНЭЭР АМРАХ АМРАЛТ, СУВИЛАЛЫН ГАЗРЫН ЖАГСААЛТ2019-07-10 13:13 GMT+8 | 5660 удаа

EQ БА МЭДРЭМЖ

НИЙТЭЛСЭН: 2019-10-03 15:00 GMT+8

NASANBAYAR BAAVGAI
@NASANBAYAR.B

Японы эртний үлгэрт өгүүлснээр, нэгэн түрэмгий самурай там ба диваажинг тайлбарлаж өгөөч гэж Зэн багшийг сорьжээ. Зэн багш үл тоомсорлон “Чи бол зүгээр нэг бүдүүлэг этгээд, би чам шиг хүмүүст цагаа гарздаж чадахгүй” гэж хэлээд түүн рүү довтолтол самурайн уур хилэн бадарч, илдээ хуйнаас нь сугалаад “Энэ мунхаг явдлын чинь төлөө би таныг хөнөөж чадна шүү” гэж хашхиртал, Зэн багш “Энэ чинь л там юм шүү дээ” гэж тайвнаар хариулав. Өөрийг нь эзэмдсэн уур хилэнгийн талаар багшийн айлдсан зүйлээс үнэнийг олж ухаарсан, самурай тайвширч, илдээ хураагаад багшид талархан мэхийн ёслоход “Энэ чинь л диваажин юм шүү дээ” гэж хэлсэн гэдэг.

ӨӨРИЙГӨӨ ТАЙВШРУУЛАХ ЧАДВАР

Хүүхдээ “хүн шиг хүн” болгож төлөвшүүлэхийн гол цөм нь тусгай онол, гэр бүлийн нарийн дүрэм журам, эсвэл зан байдлын томьёонд оршдоггүй. Харин хүүхдийнхээ төлөө гэсэн гүн гүнзгий хайр халамж буюу хүүхдийнхээ баярлах, гуниглах, уурлах, ганцаардах, айх гэх мэт мэдрэмжийг хуваалцан, ойлгож хүн ёсоор харьцахад оршдог.

Эцэг эх, асран хамгаалагчид нь эрүүл, эерэг харилцан, ханддаг хүүхдүүд өөрөө өөртөө ч мөн адил эрүүл эерэг ханддаг, сэтгэл хөдлөлийн хувьд өөрийгөө тайвшруулах дадалтай байдаг тул сэтгэл хөдлөлийн тархи нь өөрчлөлт, эмзэглэл багатай байдаг байна.

Зарим эцэг эхчүүд хүүхдэдээ хүч хэрэглэдэг шалтгаанаа тайлбарлахдаа “алгадахад хүүхэд үгэнд нь ордог” гэсэн байна. Үнэн хэрэгтээ хүүхэд бие махбодын зовиураас зугтааж эцэг эхийнхээ үгэнд орох нь элбэг байдаг. Алгадаж сүрдүүлэх нь богино хугацаанд үр дүнтэй байж, муухай аашлахыг даруй зогсоодог ч урт хугацаанд эсрэгээрээ муу үр дагавартай. Учир нь хүч хэрэглэх нь хүүхдэд хүч чадалгүй, шударга бус хандсан мэдрэмж төрүүлж, эцэг эхдээ уурлан, өөртөө дүгнэлт хийж сайжрахаас илүүтэй өс санах хандлага бий болдог. Дорд үзэгдсэн мэдрэмжээсээ болж хүүхдүүд буруу хийсэн үйлдэл гэмээ нууж, баригдахгүй байх арга сүвэгчилж эхэлдэг. Хүч хэрэглэх нь хүссэн зүйлээ авах арга зам гэсэн жишгийг хүүхдэд харуулдаг. Зодуулдаг хүүхэд ялангуяа өөрөөсөө жижиг, сул дорой хүүхдийг зодох, түрэмгийлэх хандлагатай болж, насанд хүрэх үедээ түрэмгий харилцаатай болдог нь судалгаагаар тогтоогдсон байдаг.

Хүүхэд баярласан, гунигласан, уурласан, айсан, гомдсон үед эцэг эх нь хамгийн их хэрэгтэй байдаг. Сэтгэл нь гонсойсон хүүхдээ тайтгарахад нь туслах чадвар бол эцэг эхийн хайрын онцгой илэрхийлэл. Хүүхдийнхээ сэтгэл хөдлөлийг бид ойлгож хуваалцсанаар, өөрийгөө тайвшруулах чадвар буюу насан туршдаа өөрийгөө удирдах ур чадварт суралцахад нь түүнд туслаж байгаа үйлдэл.

  • Таны 5 настай хүүхэд шүдний эмч рүү явахыг хүсэхгүй, түгшүүртэй байгаа үед эмнэлгийн сандал дээр түүний айдас нь тэсэрч хашгирч, орилохоос өмнө мэдэрч, тайвшруулан, учир байдлыг ойлгуулах нь чухал.
  • Таны 12 настай хүүхэд сагсан бөмбөгийн багт өөрийнх нь хүссэн байр сууринд сайн найз нь очсоноос болж атаархсан бол та тэднийг муудалцахаас нь өмнө тэр талаар хүүхэдтэйгээ ярилцах боломж гаргах учиртай. Ингэснээр таны хүүхэд асуудлыг томорч тэсрэхээс өмнө сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжээ бага дээр нь хуваалцан ярилцаж, асуудлыг шийдвэрлэх ур чадварт суралцана.

Нийгмийн сайн, муу олон талын нөлөөлөл дунд таны хүүхдийн сэтгэл, мэдрэмж ямар байгааг анзаарч байх нь эцэг эхийн үндсэн үүрэг. Энэ нь гэдэс цатгалан, мөр бүтэн юугаар ч дутаахгүй өсгөж байна гэдэг жишгээс өргөн утга агуулга юм. Өсвөр насныхан хүнд хэцүү үедээ хэнд ханддаг талаар асуухад ихэнх нь найз нөхөддөө гэж хариулсан байдаг. Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ сэтгэл хөдлөлийг ойлгож, мэдрэхийн тулд нүүрний хувирал, хөмсгөө зангидах, шүдээ зуух, хөлөө дэвслэх зэрэг түүний биеийн хэлэмжид анхаарлаа хандуулах нь маш чухал. Хүүхдээ сонсох үедээ тайван хандаж, сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэхэд нь туслаж, хүүхдээ шүүмжлэхгүйгээр ярьж буй зүйлийг нь ойлгож, мэдэрдэг байх нь хайр, халамжийн илэрхийлэл. Хүүхэдтэйгээ нэг түвшинд нүүр тань байхаар суугаад, гүнзгий амьсгаа авч, тайван, анхаарлаа төвлөрүүлэн, чин сэтгэлээсээ санаа тавьж байгаагаа мэдрүүлэн түүнийг сонсох нь үр дүнтэй.

ХҮҮХДИЙН МЭДРЭМЖИЙГ ХҮЛЭЭН ЗӨВШӨӨРӨХ НЬ

Эцэг эхчүүдийн ихэнх нь хүүхдээ алдаа гаргахад нь дооглож, хамгийн энгийн зүйлийг хийх гэж хичээх үед нь хүртэл ямар ч шалтгаангүй хүчлэх зэргээр тэднийг өөртөө итгэх итгэлээ алдах нөхцөл байдлыг бүрдүүлдэг. Мөн ямар ч бодлогогүйгээр хүүхдээ “сахилгагүй, дуу муутай, залхуу, онгироо, толгой муут” гэх мэт нэр хоч өгч, доог тохуу хийх, шоолох шүүмжлэх, ёжлох, дорд үзэх зэргээр тоглоом наргиан хийхгүй байхад онцгой анхаарах нь чухал. Харин хүүхдэдээ шинэ зүйл суралцах боломж олгож, цөөн алдааг хүлээн зөвшөөрч, урам хайрлаж, магтах нь шийтгэхээс хэдэн арав дахин үр дүнтэй.

Хүүхдүүд эцэг эхийнхээ хэлсэн бүх зүйлд итгэх хандлагатай байдаг. Тиймээс тоглоом наргиагаар ч гэсэн хэт их шүүмжлэх, хүчлэх, дорд үзэх хандлага гаргаад байвал хүүхдүүд цаашид өөртөө болон ойр дотны хүмүүстээ итгэхээ больдог. Улмаар дотно харилцаа, итгэлцэл бага багаар алдагдаж, харилцаанд нь шүүмжлэл давамгайлж, хамтдаа асуудлаа шийдвэрлэн, ойлголцоход хана хэрэм үүсдэг.

Тиймээс хүүхдийнхээ баяр, гунигтай бүхий л мэдрэмжийг хуваалцан, зөв үг сонгон ярилцаж, айдас, гунигт автсан бол тэврэх, нурууг нь илэх зэрэг үйлдлийг дадал болгоорой. Таны хүүхэдтэйгээ харилцах дотно, нээлттэй харилцаа амьдралын тань үнэлж баршгүй эрдэнэс юм.

2019 оны 9-р сар

Баавгайн Насанбаяр Ph.D  /Боловсрол судлал/