Баасан гариг 2019/08/23
Доллар 0.00
Улаанбаатар17C
21 МЭРГЭЖЛЭЭР ЭЛСЭЛТ АВЧ БАЙНА2019-08-19 23:00 GMT+8 | 584 удаа ИНЖЕНЕРИЙН ХИЙЦ 19 ХУДАГ ШИНЭЭР ГАРГАЖЭЭ2019-08-19 20:19 GMT+8 | 84 удаа Цагаан хад удахгүй тог цахилгаантай болно2019-08-19 19:49 GMT+8 | 296 удаа ЗАЛУУ БАГШ НАР ЧУУЛЖ БАЙНА2019-08-19 16:32 GMT+8 | 212 удаа Ли-гийн мэдэлд очсон Буурын хяр, Аягачийн тойром2019-08-19 13:31 GMT+8 | 2648 удаа Говийн баян бүрдэд Хятад компани олборлолт явуулж, эсэргүүцсэн малчин АМИА ХОРЛОНО гэж мэдэгдлээ2019-07-31 15:30 GMT+8 | 416 удаа МУСТА Б.ЦЭРЭН ОЧИР: ТЭШИНХЭН ЖОНЖУУЛЖ ЯВНА" ГОВИЙН ХҮМҮҮСИЙН СЭТГЭЛД ХҮРСЭН ДУУ2019-07-10 22:45 GMT+8 | 692 удаа АХМАДУУДЫН ХӨНГӨЛӨЛТТЭЙ ҮНЭЭР АМРАХ АМРАЛТ, СУВИЛАЛЫН ГАЗРЫН ЖАГСААЛТ2019-07-10 13:13 GMT+8 | 4912 удаа Ш.ДАРХАНБАТ: НУТГИЙНХАА НЭРИЙГ , ААВЫНХАА НЭРИЙГ ДУУДУУЛАХ ТЭР МӨЧИД ОМОГШИЛ ТӨРЖ БАЙЛАА.2019-07-09 18:29 GMT+8 | 3244 удаа АВТО РАЛЛИ ЭНЭ САРЫН 12, 13 НЫ ӨДРҮҮДЭД ӨМНӨГОВИЙН НУТГААР ДАЙРАН ӨНГӨРНӨ2019-07-09 15:29 GMT+8 | 3936 удаа ӨМНӨГОВИОР АЯЛААРАЙ2019-07-09 14:05 GMT+8 | 2384 удаа ЁЛЫН ХӨНДИЙ БА ОХИН ХӨТӨЛИЙН ТУХАЙ ДОМОГ2019-07-09 12:39 GMT+8 | 4632 удаа П.БОЛДБАЯР: ЭЭЖИЙНХЭЭ СЭТГЭЛ, ЗҮТГЭЛ БҮХНЭЭ ЗОРИУЛСАН БИЗНЕСИЙГ ӨРГӨЖҮҮЛЖ, ОЛОН УЛСЫН ЖИШИГТ ХҮРСЭН КОМПАНИ БОЛГОХЫГ ЗОРЬЖ БАЙГАА2019-07-04 21:51 GMT+8 | 10032 удаа Даланзадгад сумын 36 байршилд камержуулалт хийгдлээ2019-07-04 16:38 GMT+8 | 460 удаа ШИНЭ БАГ ТӨСӨЛ ҮРГЭЛЖИЛНЭ2019-05-29 19:10 GMT+8 | 536 удаа БУЯНТ ЗУСЛАН УДАХГҮЙ АМРАГЧ ХҮҮХДҮҮДЭЭ ХҮЛЭЭН АВНА2019-05-29 18:45 GMT+8 | 2208 удаа ХҮҮХДҮҮД ХАДГАЛАМЖТАЙ БОЛЛОО2019-05-29 11:39 GMT+8 | 984 удаа А.ГАНБОЛД: БИЗНЕСЭЭ ОРХИОД ДЭЛХИЙГ ТОЙРОХ АЯЛАЛДАА ГАРЧ БАЙСАН2019-05-28 22:01 GMT+8 | 628 удаа ГОВЬ ГУРВАН САЙХАН УУЛЫН ДОМОГ2019-05-28 21:42 GMT+8 | 6128 удаа ДЭЛХИЙ ПЛАСТИКТ ХОРДСОН ТУХАЙ 10 ҮНЭН2019-05-28 20:05 GMT+8 | 432 удаа ДУН ЮАНЬ КОМПАНИЙ ХЭРГИЙГ МӨРДӨН БАЙЦААЛТАНД БУЦААЛАА2019-05-28 13:48 GMT+8 | 1132 удаа САРЛАГИЙН БАЯР ЭНЭ САРЫН 25 НД БОЛНО.2019-05-21 09:25 GMT+8 | 484 удаа ХӨДӨЛГӨӨНТ БАГ АЖИЛЛАНА2019-05-21 08:47 GMT+8 | 564 удаа ШИНЭ ТЕАТРЫН НЭЭЛТЭЭР “ИХ УНДАРГА” ТОГЛОЛТ ТОГЛОГДОНО2019-05-09 23:17 GMT+8 | 688 удаа НЭЭЛТТЭЙ НОМЫН САН БАЙГУУЛАГДЛАА2019-05-09 20:08 GMT+8 | 492 удаа ЗАЛУУЧУУД ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ НЭГДЭХИЙГ УРИАЛЖ БАЙНА2019-05-09 19:52 GMT+8 | 476 удаа Уул уурхайн компаниуд хамгийн их татвар төлжээ2019-05-06 17:58 GMT+8 | 532 удаа ХАВРЫН ТЭРГҮҮН ХАРВАА ЧАНСАА ӨНДӨР БОЛЛОО2019-05-06 17:56 GMT+8 | 568 удаа ӨМНИЙН ГОВИОР ОВОГЛОСОН УРАН БҮТЭЭЛЧДИЙН ТОГЛОЛТ БОЛНО2019-04-30 14:54 GMT+8 | 1992 удаа НОГООН ХЭРЭМ ТӨСЛИЙН ХҮРЭЭНД ОЙЖУУЛСАН ТАЛБАЙГ ӨМНӨГОВЬ АЙМГИЙН СУМ ДУНДЫН ОЙН АНГИД ХҮЛЭЭЛГЭН ӨГӨВ2019-04-30 14:50 GMT+8 | 856 удаа

ХОНГОР ЭЛСНИЙ ДОМОГ

НИЙТЭЛСЭН: 2019-02-25 20:52 GMT+8

Өмнөговь аймгийн Сэврэй сумын нутагт, Зөөлөнгийн нуруу, Хатан Сэврэй уулын хойд хормойгоор сунан тогтсон  Хонгорын элс 180 орчим километр үргэлжлэн гадаад дотоодын зочид гийчдийн сэтгэл зүрхний нэгээхэн хэсгийг өөртөө шингээн, халуун илчнээсээ харамгүй хайрлана.

Хонгорын элсний баянбүрдэд элдэв төрлийн шувууд чуулан, цахилдага цэнхэртэн ургаж, Сэрүүн Булгийн шүд хага ташим рашаан амны цангааг тайлна. Холгүй орших Хонгорын голын төмөр гүүр социализмын үед тарвас, хүнсний ногоо тариалан, бас ч гүй онгоц буудаг талбайтай байсан аж ахуйн залуусын нууцлаг болзоог дурсан ганихрана. Хонгорын элсний хамгийн өндөр хэсгийг Дуут Манхан гэнэ. Есөн давхар байшингаас сүрлэг өндөр агаад мацаж мацаж оройд нь гарахад хавь ойрын айлуудын гадаа хүмүүсийн ярилцах, гялгар уут хувин савны чимээ тодхон сонсдогдоно. Элсний ёроолд зогссон машины жолооч өчүүхэн шоргоолж мэт... Гараа алдлан халуун элсэн дээр хэвтэж, нүцгэн хөлөө элсэнд булаад, хөвөн үүлсийг ажаад хэвтэхэд гэнэт хаа нэгтээгээс дүнгэнэх онгоцны хөдөлгүүрийн дуу гарна.

Хаанахын онгоц хааш ниснэ вэ хэмээн сониучирхаж толгойгоо хэд эргэлдүүлэхэд онгоцны сураг ч үгүй, нөгөө л үүлс тэнгэрт зөөлөн хөвөрч, салхи хацрыг зөөлөн үнсэнэ. Хөөмий мэт дүнгэнэдэг энэ чимээгээр элсийг Дуут Манхан гэж ухаант ард нэрлэжээ. Манханы оройн наранд халсан элсний ширхгүүд салхийг даган хуйлран бүжиглэхэд ийнхүү өвөрмөц содон дуу гарна. Элс салхинд дурлаа юм болов уу, түүнийг дагаад холын холд явах гээ юм болов уу... Энд л би хамгийн жаргалтай, хамгийн тайван, хамгаас баясалтай байдаг юм. Хатан Сэврэй уул эмэгтэйчүүдийг ивээдэг нутгийн домогтой. Сэврэй сумтай хил залгаа орших Ноён сумын Толь Хад, Ноён уулын домог бас л зүрхэнд хадаастай.

Эрт цагт нутгийн ноён нэгэн ааш муутай эхнэрээ хашраахын тулд түшмэлийнхээ зааснаар эхнэр болох Сэврэй хатнаа алс газар цөлөх болжээ. Уурсаж бухимдсан Сэврэй хатан ноёны цэргүүдээр "хамгаалуулан" одохдоо толио шидэхэд тэрхүү толь олон хэсэгт бутран нэг нь Толь Хадыг үүсгэсэн гэдэг. Ааштай ч амьдран дассан байсан хатнаа санагалзан Ноён нууцханаар тэрхүү Толь Хаданд хатнаа тольдон хардаг байсан гэдэг. /Хар өнгөтэй мөртлөө толигор, 2 м орчим өндөр хад байдаг юм, Ноён сумаас баруун  хойш 10 хүрэхгүй км/. Харин халуун элсэн дээр хэвтэн жаргалдаа мансуурахдаа би бээр Хонгорын элсний "домгийг" зохиож байсан юм. Өөртөө тэрхүү "домгийг" шивнэн дахин дахин өөртөө ярьж өгөх их дуртай... 

Сэврэй хатан алс газар цөлөгдөн амьдрахдаа ихийг бясалган гуниглах болжээ. Түүнийг харж хамгаалахаар Ноёны нэгэн баатар цэрэг Хонгор зэлүүд нутагт мөн иржээ. Өдөр бүр Хатан Сэврэй голын эрэгт очин урт гил гэзгээ самнан санаашран суухад Хонгор баатар түүнийг ихэд өрөвдөн сэтгэл алдрана. Бүхнийг умартан шинэ нутагтаа эзэд болон сууя гэсэн Хонгорын үгийг Хатан Сэврэй үл хайхран улам ихээр гуниглан дуу аялна. Тэгсээр олон жил өнгөрч, Толь Хад ч сааралтан бүүдгэрч, Хонгор баатар арга буюу хайрт бүсгүйнхээ гишгэсэн газрыг зөөллөхийн тулд сэтгэл зүрхээ түүнд зориулан, голд очдог замын чулуу бүхнийг элгэн дороо хийн элсэн манхан болж хувирчээ... 

Сэврэй сумын Засаг дарга Б.Батсайханы блогоос...